top of page

O círculo do destino e a faixa de Moebius

Foto do escritor: Aline Matheus
Aline Matheus
8 de abr. de 2024
2 min de leitura

Atualizado: 15 de set. de 2025

Há alguns anos, numa livraria, eu me encantei por um livro lindo, divinamente ilustrado, chamado "O círculo do destino". Trata-se de um antigo conto indiano, cuja versão foi escrita por Raja Mohanty e Sirish Rao. Já as lindíssimas ilustrações foram feitas no estilo Patrachita de Orissa (região do leste da Índia) pelo artista Radhashyam Raut. A edição é da Martins Fontes (2010).


O conto é mais ou menos assim: o pássaro gigante Garuda precisa levar seu senhor, o deus Vishnu, até a casa do deus Shiva. Ao chegarem, Vishnu entra, enquanto Garuda fica do lado de fora, aguardando. É então que ele avista um pequeno e belo passarinho, pelo qual se encanta imediatamente.

Nesse momento, chega Yama, o deus da morte, também em visita a Shiva. Ao passar pelo passarinho, Yama lança um olhar estranho em sua direção — um olhar que inquieta profundamente Garuda. Ele pensa: quando o deus da morte olha assim para alguém, isso certamente é sinal de mau presságio.

Tomado por um dilema interno, Garuda decide agir. Para tentar salvar o pássaro, voa com ele para uma floresta distante, longe dali, e o deposita cuidadosamente em uma árvore, em frente a um eremitério. Depois, retorna para a casa de Shiva.

Ao chegar, Yama já está de saída. Garuda, ainda intrigado, não resiste à curiosidade e pergunta:

— Por que você lançou aquele olhar estranho para o pequeno pássaro?

Yama responde:

— É que, segundo meus registros, ele não deveria estar aqui. Seu destino era morrer hoje, devorado por uma píton… justamente em uma floresta distante, numa árvore em frente a um eremitério.

Como se vê, o livre arbítrio de Garuda, paradoxalmente, leva o passarinho a cumprir seu destino, emaranhando ideias - livre artbítrio e destino - que são aparentemente opostas.

Que é que isso tem a ver com a Matemática?


Bem, a Matemática se presta a descrever e representar não apenas o mundo físico, mas muitas ideias profundas relacionadas à nossa existência. Particularmente, há um objeto matemático que me parece representar com precisão o aparente paradoxo exposto no conto indiano: a faixa de Moebius.


August Ferdinand Moebius (matemático e astrônomo alemão, sec. XIX)


A faixa de Moebius é um exemplo do que os matemáticos chamam de forma não orientada. Isso significa que ela não tem lado de dentro ou de fora, de cima ou de baixo... Ela tem uma só face, algo muito pouco intuitivo.


Faixa de Moebius


Para ajudar a compreender, podemos construir um modelo em papel. É muito simples:

  1. Pegue uma tira de papel de largura fixa;

  2. faça uma torção nesse tira e

  3. una as duas extremidades com cola.


Percorra a sua faixa de Moebius com seu dedo e observe que as faces aparentemente opostas, são, na verdade, uma só face! Assim como o destino e o livre arbítrio no conto indiano que apresentamos.

A faixa de Moebius vem encantando matemáticos, artistas, engenheiros etc desde que foi inventada, servindo de inspiração para muitas outras criações. A seguir, por exemplo, temos uma gravura de Maurits Cornelius Escher:


Fita de Moebius II


M. C. Escher, 1963

Xilogravura em vermelho, preto e verde


Se você prefere acessar conteúdos em vídeo, tente o Instagram ou o Facebook.


Até a próxima!





18 comentários


Convidado:
há 2 horas

nhà cái tg88 có phần giới thiệu chia theo từng tiêu đề nên nhìn vào không bị ngợp chữ. Mình hay đọc lướt trước, thấy đoạn nào cần thì mới dừng lại, nên cách tách nội dung như vậy khá hợp. Chứ gặp một khối chữ kéo dài là mình dễ bỏ qua, dù ban đầu cũng định đọc thêm chút. Ở đây phần nói về nền tảng với phần danh mục giải trí nằm riêng, không phải tự đoán xem nội dung đã chuyển sang chuyện khác chưa. Mình cũng để ý có ghi hỗ trợ 24 7, ít nhất thông tin này được nêu rõ để người đọc biết. Phần danh mục giải trí có tiêu đề đánh…

Curtir

Convidado:
há 19 horas

nhà cái tg88 dạo này mình thấy có người nhắc tới khi nói về các nền tảng giải trí trực tuyến nên cũng thử mở vào xem cách họ bố trí giao diện ra sao. Mình không đi sâu vào nội dung hay từng trò cụ thể, mà chủ yếu quan sát cách các chuyên mục được phân chia trên trang và cách thông tin hiển thị cho người dùng. Nhìn tổng thể thì các khu như thể thao, casino, game bài hay slot thường được sắp xếp theo từng nhóm khá rõ, hiển thị dạng khối và danh sách nên lướt qua cũng dễ theo dõi. Các bảng dữ liệu được trình bày dạng cột khá gọn, giúp quan…

Curtir

Convidado:
há um dia

789win.com có phần giới thiệu khá dễ nắm, đọc một đoạn là biết trang nói về cá cược trực tuyến, không phải vòng qua mấy câu giới thiệu dài mà vẫn chưa rõ nội dung chính. Mình thấy cách viết thẳng như vậy cũng tiện, nhất là lúc chỉ muốn xem sơ trang có gì. Chưa tìm hiểu sâu nên mình không nhận xét chuyện dịch vụ hay trải nghiệm chơi, chỉ thấy phần thông tin ban đầu không quá khó theo dõi. Có những trang phải đọc khá lâu mới hiểu từng mục định nói gì, còn ở đây tên mục nói luôn chủ đề nên đỡ mất công đoán. Mình thích điểm nhỏ đó hơn là những lời…

Curtir

Convidado:
14 de out.

vipwin com dạo này thấy bạn bè nhắc hoài nên mình cũng ghé thử cho biết. Mình chỉ lướt nhanh trang chủ chứ không ngồi đọc kỹ từng đoạn, chủ yếu xem họ trình bày có dễ nhìn không. Cảm giác đầu tiên là giao diện khá thoáng, kéo xuống không bị rối vì các khối nội dung tách ra rõ ràng. Có một đoạn nói chuyện đôi lúc vào web hơi trục trặc do quy định mạng ở Việt Nam, nên họ để phần thông tin đường truy cập mới khá nổi bật, mình nhìn phát là thấy ngay. Mình thích kiểu menu và mấy box trên trang chủ được gom theo cụm, nhìn cái là biết đang ở…

Curtir

Convidado:
12 de out.

cakhiatvc.live mình thấy bạn bè nhắc hoài nên cũng ghé thử cho biết, kiểu vào xem giao diện có dễ dùng không thôi. Mới mở lên cái là thấy trang làm khá gọn, khoảng trắng vừa đủ nên nhìn không bị ngợp. Mình để ý nhất là cách họ chia nội dung thành từng khối riêng, lướt nhanh vẫn biết mình đang ở phần nào chứ không bị dính một cục chữ dài. Mấy dòng thông tin cũng được canh theo cột nhìn rõ ràng, mắt mình đỡ phải căng ra để tìm. Menu đặt ngay chỗ dễ thấy nên bấm qua lại cũng tiện, không phải mò mẫm nhiều. Nói chung cảm giác “vào là bắt nhịp” nhờ bố…

Curtir
Post: Blog2_Post
bottom of page